{"id":796,"date":"2018-11-10T13:28:58","date_gmt":"2018-11-10T13:28:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/?p=796"},"modified":"2019-06-15T17:21:58","modified_gmt":"2019-06-15T17:21:58","slug":"arrivala-gelis-dair-ufak-ufak-notlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/arrivala-gelis-dair-ufak-ufak-notlar\/","title":{"rendered":"Arrival&#8217;a (Geli\u015f) Dair Ufak Ufak Notlar"},"content":{"rendered":"<p>Merhaba, ara s\u0131ra yazd\u0131\u011f\u0131m blog yaz\u0131lar\u0131m\u0131n aras\u0131na sinemaya dair de bir \u015feyler katmak istiyorum. O nedenle bu hafta tekrar izledi\u011fim Arrival&#8217;a dair d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimi bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Y\u0131llar sonra y\u00f6netmen Denis Villeneuve&#8217;un ba\u015fyap\u0131tlar\u0131ndan biri olarak adland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z bir film oldu\u011fundan hi\u00e7 ku\u015fkum olmayan Arrival&#8217;\u0131n, tipik bir\u00c2\u00a0Hollywood filmi olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi, &#8220;kahraman Amerikal\u0131 d\u00fcnyay\u0131 kurtard\u0131, bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131.&#8221; mesaj\u0131n\u0131 az \u00f6tede b\u0131rakarak filmin kalan\u0131na odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortada g\u00fczel detaylar kalacakt\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Film de dili 4. bir boyut olarak ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde i\u015flemi\u015f olan Villeneuve, bize \u00e7ok \u00f6zel bir deneyim ya\u015fat\u0131yor. Bunu \u015fu \u015fekilde \u00f6rneklendirebiliriz; iki boyutlu bir d\u00fczlemde ya\u015fayan bir canl\u0131ya 3. boyutu tasvir etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.onun i\u00e7in derinlik alg\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, iki boyutlu d\u00fczleme \u00e7izece\u011finiz derinlik ill\u00fcstrasyonlar\u0131 da onun alg\u0131s\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekillendirmeye yetmeyebilir. Bizim gibi \u00fc\u00e7 boyutlu evrende ya\u015fayan insanlar i\u00e7in ise d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc bir boyutu tasvir etmek bu nedenle zor bir durumdur. Ancak t\u00fcm bu zorlu\u011fa ra\u011fmen\u00c2\u00a0Villeneuve, zaman\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc boyut olarak kullanarak bunu ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Arrival&#8217;da dikkatimi \u00e7eken bir di\u011fer yan ise, heptapodlar\u0131n alfabelerinin dairesel, yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu olmas\u0131yd\u0131. Bizim gibi k\u00fctle \u00e7ekimi ile derdi olan ya\u015fam formlar\u0131, yaz\u0131lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131nda duran duvara, ka\u011f\u0131da, tahtaya iki boyutlu olarak yazmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak yer \u00e7ekimi ile bir dertlerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz heptapodlar yaz\u0131lar\u0131n\u0131 oval ve \u00fc\u00e7 boyutlu olarak yazma imkan\u0131na kavu\u015fuyorlar.<\/p>\n<p>Filmin g\u00f6sterdi\u011fi bir di\u011fer konu ise, Sapir-Whorf hipotezini temel al\u0131yor. Bu hipoteze g\u00f6re, konu\u015ftu\u011funuz dil d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131n\u0131z\u0131 ve karakterinizi belirler. Yani kula\u011fa daha sert gelen dillerden birini konu\u015fan bir insan\u0131n, daha yumu\u015fak dillerle konu\u015furkenki karakteri birbirinden farkl\u0131 olabilir. Filmde de heptapodlar\u0131n dilini \u00f6\u011frenen insanlarda zaman alg\u0131s\u0131 da de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n<p>Filmde s\u0131k s\u0131k vurgulanan bir di\u011fer konu ise, heptapodlar, ana karakterimiz dil bilimci Louise&#8217;e kendi dillerini \u00f6\u011fretirken, \u0131srarla, ona bir silah verdiklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Uzun bir s\u00fcre buna anlam veremiyoruz, &#8220;bir silah teklif ederken neyi kastediyorlar acaba&#8221; diyerek ku\u015fkuya d\u00fc\u015f\u00fcyoruz. Ancak filmin ba\u015f\u0131nda Louise&#8217;in bir kitab\u0131 i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6ns\u00f6z\u00fcn o c\u00fcmlesi asl\u0131nda filmin sonuna geldi\u011fimizde, dilin neden bir silah olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n<blockquote><p>Dil uygarl\u0131\u011f\u0131n temelidir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 bir arada tutan, bir nevi tutkal ve bir \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda \u00e7ekilen ilk silaht\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n<p>Film asl\u0131nda bize, dilin ne kadar \u00f6nemli bir silah oldu\u011funu vurgulayarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 zaten. Ger\u00e7ekten de dil ve ileti\u015fim ilkel insanlardan beri sava\u015flarda kullan\u0131lan en \u00f6nemli silah. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize, ilkel \u00e7a\u011flarda, dil hen\u00fcz bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ileti\u015fim arac\u0131 haline gelmemi\u015fken insanlar \u00e7ok daha ilkel aletlerle sava\u015f\u0131yorlard\u0131. Ancak dil ve yaz\u0131 ile birlikte bilgi birikimini artt\u0131ran insanl\u0131k \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc silahlar yapmaya ba\u015flayabildi. Asl\u0131nda bu toplar, t\u00fcfekler, n\u00fckleer silahlar dilin geli\u015ftiricili\u011fi alt\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da, hala en g\u00fc\u00e7l\u00fc silah dilin ta kendisiydi. Bug\u00fcn sava\u015flarda dil, \u00fclkeleri bombalamaktan \u00e7ok daha etkili bir silah durumundad\u0131r. Medya ve internet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkeler yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel \u00f6\u011feler kullan\u0131larak tek bir bomba at\u0131lmadan etkisiz hale getirilebiliyor. Heptapodlar\u0131n evrenini bize g\u00f6re \u00e7ok daha geli\u015fmi\u015f bir evren olarak kabul edersek, silah kelimesini t\u00fcfek ve bomba i\u00e7in de\u011fil dil i\u00e7in kullanmalar\u0131n\u0131n ne kadar anla\u015f\u0131l\u0131r oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Medeniyet ilerledik\u00e7e dilin kendisi \u00e7ok daha etkili bir silah haline gelecektir. Mevcut d\u00fcnyam\u0131zda n\u00fckleer g\u00fcce sahip \u00fclkeler, nas\u0131lki bu g\u00fcc\u00fc birbirlerine kar\u015f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k unsuru olarak kullan\u0131p b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini engelliyorlarsa, filme g\u00f6re, dil de \u00e7ok \u00f6nemli bir silah olmakla birlikte bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7 haline de gelebilir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131m\u0131 burada sonland\u0131r\u0131rken, son y\u0131llarda Hollywood filmlerinde s\u0131k s\u0131k d\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fama dair teman\u0131n i\u015flenmesinden i\u015fkillenen ve \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fan herkese bir selam \u00e7ak\u0131p, bir g\u00fcn uzayl\u0131lar ile temas ger\u00e7ekle\u015ftirirsek, bu filmdeki kadar bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmalar\u0131n\u0131 umal\u0131m diyorum. Aksi taktirde Avrupa medeniyeti, Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131 ke\u015ffetti\u011finde, Amerika&#8217;n\u0131n yerlilerinin ba\u015f\u0131na gelenler bizim i\u00e7in de pek muhtemel bir son olabilir&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merhaba, ara s\u0131ra yazd\u0131\u011f\u0131m blog yaz\u0131lar\u0131m\u0131n aras\u0131na sinemaya dair de bir \u015feyler katmak istiyorum. O nedenle bu hafta tekrar izledi\u011fim Arrival&#8217;a dair d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimi bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Y\u0131llar sonra y\u00f6netmen Denis Villeneuve&#8217;un ba\u015fyap\u0131tlar\u0131ndan biri olarak adland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z bir film oldu\u011fundan hi\u00e7 ku\u015fkum olmayan Arrival&#8217;\u0131n, tipik bir\u00c2\u00a0Hollywood filmi olmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi, &#8220;kahraman Amerikal\u0131 d\u00fcnyay\u0131 kurtard\u0131, bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131.&#8221; mesaj\u0131n\u0131&#8230; <\/p>\n<p class=\"more\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/arrivala-gelis-dair-ufak-ufak-notlar\/\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":798,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[61],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/796"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=796"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":819,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/796\/revisions\/819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}