![\"\"](\"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/0_fgpqo2q0lIls3xnk.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nElimizdeki bilgiler ilk buharl\u0131 makinenin M.S. 50 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131 m\u00fchendis Heron taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak ticari anlamda ilk kullan\u0131m\u0131 1655 y\u0131l\u0131nda “Worcester Makinesi” olarak bilinen buharl\u0131 makine ile hayat\u0131m\u0131za girmi\u015f ve 18. y\u00fczy\u0131l ile birlikte yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Bu makinelerin kullan\u0131m\u0131 ile \u00fcretimde verimlilik \u00e7ok y\u00fcksek seviyelere \u00e7\u0131km\u0131\u015f, insan eme\u011fi ile ula\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z noktalar\u0131 ya\u015fayan fabrikalar burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 palazland\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen feodal beylik d\u00fczenleri art\u0131k g\u00fcc\u00fcn\u00fc hepten yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve yerini y\u00fckselen burjuva s\u0131n\u0131f\u0131na bu d\u00f6nemde devretmi\u015ftir. Buharl\u0131 makinelerin icad\u0131 ile de\u011fi\u015fen \u00fcretim s\u00fcreci, sadece insan eme\u011fi \u00fczerinden y\u00fckselen, feodal a\u011falar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekerken, makineler ile kurduklar\u0131 ufak at\u00f6lyeler sayesinde insanl\u0131\u011f\u0131n o d\u00f6neme kadar g\u00f6rmedi\u011fi bir \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftiren t\u00fcccarlar\u0131 ise ar\u015fa do\u011fru \u00e7ekmektedir. <\/p>\n\n\n\n
\u00dcretim ili\u015fkilerindeki bu de\u011fi\u015fiklik, biz bunu \u00e7eki\u00e7ten buharl\u0131 pistonlara ge\u00e7i\u015f ile basit\u00e7e \u00f6rneklendirebiliriz, b\u00fcy\u00fck sosyal de\u011fi\u015fimlere de sebebiyet vermi\u015ftir. Kapitalizm bu y\u0131llarda ba\u015fg\u00f6stermi\u015f ve bu de\u011fi\u015fimler s\u00fcreci, 1789 y\u0131l\u0131na geldi\u011fimizde ba\u015fta Avrupa k\u0131tas\u0131 olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 sarsacak Frans\u0131z \u0130htilali ile ta\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
2. sanayi devrimi ya da yaz\u0131m\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z formatta yazacak olursak End\u00fcstri 2.0, makinelerde elektri\u011fin kullan\u0131lmas\u0131 ve seri \u00fcretim bantlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndaki ilerlemeler ile tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sanayi d\u00f6nemlerimizdir. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ba\u015flayan bu geli\u015fmeler 1840’ta telgraf\u0131n icad\u0131 ile birlikte insanlar\u0131n, fabrikalar\u0131n, al\u0131c\u0131 ve sat\u0131c\u0131lar\u0131n ileti\u015fimini h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f, \u00f6te yandan kurulan seri \u00fcretim bantlar\u0131 kara d\u00fczen giden at\u00f6lyelere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir rekabet imkan\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Seri \u00fcretime ge\u00e7i\u015fle birlikte 20-30 ki\u015filik at\u00f6lyelerin yerini binlerce i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck fabrikalar alm\u0131\u015f ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin bir kez daha de\u011fi\u015fmesiyle kar\u015f\u0131m\u0131za yine toplumsal de\u011fi\u015fimler \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6ncesinde usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisi ile daha “samimi” bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00e7ark\u0131nda ezilen i\u015f\u00e7iler 1 patronun 10.000 i\u015f\u00e7iyi vah\u015fice ezebildi\u011fi b\u00fcy\u00fck fabrikalarda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kadar i\u015f\u00e7iye ihtiya\u00e7 duyan fabrikalar nedeniyle \u00e7ok kalabal\u0131k \u015fehirler ve y\u00fcksek insan n\u00fcfusu ihtiyac\u0131 belirmi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcfus art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n da yine bu y\u0131llardan beri b\u00f6yle artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. T\u00fcm bu durumlar\u0131n bir sonucu olarak da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketlerinin ayn\u0131 d\u00f6nemde y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6rebiliyoruz. Marx’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda da s\u0131k s\u0131k inceledi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz 1840 Avrupa i\u015f\u00e7i isyanlar\u0131 i\u015fte b\u00f6ylesi bir ortamda zuhur etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zetle 2. sanayi devrimi de bir s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadeleye sahne olmu\u015f ve sonraki y\u00fczy\u0131llarda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketlerine kaynak olacak “Kom\u00fcnist Parti Manifestosu”, “Kapital” gibi metinleri, Karl Marx, Friedrich Engels, Saint Simon, Robert Owen, Charles Fourier gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri do\u011furmu\u015ftur. Peki bu ortam do\u011fmu\u015f da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 isyanlar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f mudur? Burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 bu isyanlar\u0131 kanla bast\u0131rm\u0131\u015f, geli\u015fen \u00fcretim bantlar\u0131 ve telefonun da icad\u0131 ile birlikte geli\u015fen ileti\u015fim a\u011flar\u0131 sayesinde d\u00fcnyan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6y olma yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, bu ileti\u015fim imkan\u0131 fabrikat\u00f6rlerin organizasyonel imkanlar\u0131n\u0131 da artt\u0131rarak b\u00fcy\u00fck tekeller kurmalar\u0131na imkan vermi\u015ftir. Kendi i\u015f dallar\u0131nda tekelle\u015fmeye ba\u015flayan patronlar\u0131n bu yeni d\u00fczenini ise “Emperyalist Kapitalizm” olarak adland\u0131r\u0131yoruz. Kanla bast\u0131rma konusunda ba\u015far\u0131s\u0131z olduklar\u0131 yerlerde ise planl\u0131 ekomonik sisteme sahip sosyalist devletler kurulmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n ilki 1917 Ekim Devrimi sonras\u0131 kurulan SSCB olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Geldik 3. sanayi devrimimize. Bu d\u00f6nem bize, \u00fcretimin dijitalle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar\u0131 i\u015faret eder. 1968 y\u0131l\u0131nda PLC (Programmable Logic<\/em> Controllers) icat edilir, 1970’lerle birlikte ise ilk bilgisayarlar. Bu dijital devrim ile birlikte art\u0131k otomasyonlar hayat\u0131m\u0131za girmi\u015ftir. Otomasyon sistemleri insanlar\u0131n yerini almaya ba\u015flam\u0131\u015f, binlerce i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 fabrikalar yerine y\u00fczlerce i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve otomasyonlar ile desteklenmi\u015f fabrikalar hayat\u0131m\u0131za girmeye ba\u015flad\u0131. \u00c7ok daha az i\u015f\u00e7i ile yap\u0131lan bu \u00fcretimler patronlar\u0131n k\u00c3\u00a2rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131rken i\u015f\u00e7ilerin maa\u015flar\u0131n\u0131 artt\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 gibi bir de milyonlarcas\u0131n\u0131 i\u015fsiz b\u0131rakt\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u00dcretim s\u00fcrecinde bir kez daha ya\u015fanan bu de\u011fi\u015fimin sosyal patlamalara sebebiyet vermesi san\u0131r\u0131m art\u0131k bizi \u015fa\u015f\u0131rtmayacakt\u0131r. Yak\u0131n tarihimize d\u00f6n\u00fcp bakacak olursak hem Avrupa’da hem de T\u00fcrkiye’de ya\u015fanan 1968 isyanlar\u0131, 70’lerde y\u00fckselen sol dalga \u00fcretim s\u00fcrecinin b\u00f6ylesi de\u011fi\u015fti\u011fi bir ortamda ya\u015fanan ola\u011fan durumlard\u0131r. Bu durumlara paralel olarak da bahsetti\u011fimiz y\u0131llarda d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birinde kendini sosyalist olarak tan\u0131mlayan y\u00f6netim bi\u00e7imleri h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n 4. sanayi devrimini ise 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Birbirleri ile konu\u015fmaya ba\u015flayan makineler, insanlara ihtiya\u00e7 duymadan haberle\u015febiliyor ve gerekli geri bildirimleri alarak bu do\u011frultuda i\u015flemler ger\u00e7ekle\u015ftirebiliyorlar. T\u00fcm \u00fcretim s\u00fcrecinin i\u015f\u00e7isizle\u015ftirilmesine do\u011fru en b\u00fcy\u00fck ad\u0131m olan bu durum ile makinelerin kendi internet evreni \u00fczerinde konu\u015ftu\u011fu ortam\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayacak olursak, sizin evinize yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlayan ak\u0131ll\u0131 sisteminiz, siz eve varmadan 15 dakika \u00f6nce kombiyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ve so\u011fuk k\u0131\u015f g\u00fcnlerinde evinize d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde sizi s\u0131cak bir yuva kar\u015f\u0131l\u0131yor. Bu i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in telefonunuz evinizdeki kombinin de ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ana bilgisayar ile belirli aral\u0131klarla konu\u015farak sizin i\u00e7in uygun ko\u015fullar\u0131 olu\u015fturuyor. <\/p>\n\n\n\n Peki i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu sanayi devrimi nas\u0131l sosyal patlamalar ger\u00e7ekle\u015ftirdi? Bu sorunun cevab\u0131na \u00f6nceki devrimlerde oldu\u011fu kadar net bir \u015fekilde sahip de\u011filim. S\u00fcrmekte olan bir h\u00c3\u00a2l i\u00e7in net belirlemeler yapamay\u0131z, ancak Suriye’den Libya’ya, Irak’tan Afganistan’a, Pakistan’dan Somali’ye, Tunus’tan K\u0131r\u0131m’a, G\u00fcrcistan’dan Ukrayna’ya, Yemen’den Filistin’e s\u00fcrmekte olan sava\u015flar mevcut Emperyalist Kapitalist sistemin ciddi bir t\u0131kan\u0131kl\u0131k i\u00e7erisinde oldu\u011funun a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizm, yaratt\u0131\u011f\u0131 art\u0131 de\u011fer ve \u00fcretim fazlas\u0131 nedeniyle sebep oldu\u011fu ekonomik krizleri, sava\u015flar yoluyla a\u015fmay\u0131 dener. T\u0131pk\u0131 \u00f6nceki d\u00fcnya sava\u015flar\u0131nda oldu\u011fu gibi.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu sava\u015flar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada kuzey avrupa \u00fclkelerinde vatanda\u015fl\u0131k maa\u015f\u0131 konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131. Bunun en temel sebebi, nesnelerin interneti ile birlikte gitgide azalan emek yo\u011fun i\u015fg\u00fcc\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131n do\u011furaca\u011f\u0131 i\u015fsizli\u011fin, toplumsal bir patlamaya sebebiyet vermesine engel olma arzusu olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n \u0130lk 4 sanayi devriminde ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7leri inceledi\u011fimizde, end\u00fcstri 5.0 ile birlikte \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinden proletaryay\u0131 \u00e7\u0131karmak nas\u0131l sonu\u00e7lar do\u011furacak? Her \u015feyden \u00f6nce \u00fcretim s\u00fcreci \u015fimdiye kadar hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7irecek. \u015eimdiye dek, \u00fcretim ili\u015fkilerindeki de\u011fi\u015fikliklerin hi\u00e7birinde \u00fcretici g\u00fc\u00e7 ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcretici g\u00fc\u00e7 ile \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahibi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin kurallar\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015fti. Ancak bu sefer \u00fcretici g\u00fc\u00e7 olan insan eme\u011fi ortadan kald\u0131r\u0131lken, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahipleri halen bu g\u00fcc\u00fc ellerinde tutuyor olacaklar. <\/p>\n\n\n\n Her \u015fey z\u0131tt\u0131yla vard\u0131r. Ezen ezilen ile, sava\u015f bar\u0131\u015f ile, d\u00fczen kaos ile, burjuvazi ise proletarya ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. E\u011fer bir toplumda ezenleri yok ederseniz ezilen kimse kalmaz. Marx, kom\u00fcnal topluma gitme yolunda, sosyalist devrimi \u00f6rg\u00fctleyecek s\u0131n\u0131f olarak i\u015f\u00e7ileri i\u015faret eder. Bu i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kutsall\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanmamaktad\u0131r. Yeni kurulacak bir topumsal d\u00fczenin ba\u015fat akt\u00f6r\u00fc olma g\u00f6revi i\u015f\u00e7ilere kara g\u00f6z\u00fc kara ka\u015f\u0131 i\u00e7in verilmedi. Mevcut d\u00fczenden \u00e7\u0131kar\u0131 olmayan ve bu d\u00fczeni y\u0131kma potansiyeli ta\u015f\u0131yan tek toplumsal kesim olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fcklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yle bir misyon ile donat\u0131ld\u0131lar. Yani burada kutsal olan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 de\u011fildir.Burada aslolan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuvaziyi yok etmesi de de\u011fildir. Temel mesele s\u0131n\u0131flar\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131, ezenin ve ezilenin olmad\u0131\u011f\u0131 do\u011fall\u0131\u011f\u0131nda da s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn de ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bir toplumun in\u015fa edilmesidir. Bunun i\u00e7in tek yol i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuvaziyi yok etmesi de\u011fildir. \u00dcretim ili\u015fkilerinin de\u011fi\u015fmesiyle birlikte ortada, emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fczerinden ezilen bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kalmayacaksa bu durum burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131rmaya gidecek s\u00fcrecin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Olu\u015fan yeni durumda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olmayacak, dolay\u0131s\u0131yla ezen ezilen ili\u015fkisinin bir taraf\u0131 la\u011fvedilmi\u015f duruma gelecektir. Ancak burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 bu durumda dahi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 elinde tutmaya devam edecektir. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 toplumsalla\u015fmad\u0131k\u00e7a da ezen s\u0131n\u0131f\u0131n tamamen yok olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu a\u015famada ise 8 milyar insana ihtiya\u00e7 duymayacak olan d\u00fcnyam\u0131z, hi\u00e7bir \u00fcretim arac\u0131na sahip olmayan ancak buna ra\u011fmen vatanda\u015fl\u0131k maa\u015f\u0131 alarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren milyarlarca insana, uzun vadede kap\u0131n\u0131n yolunu g\u00f6sterecektir. Vaktiyle b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in artt\u0131rd\u0131klar\u0131 insan n\u00fcfusunu, egemen g\u00fc\u00e7ler ihtiya\u00e7 fazlas\u0131n\u0131n olmayaca\u011f\u0131 seviyeye \u00e7ekeceklerdir. Bu durum sava\u015flar, biyolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmler veya dijital uygulamalar ile ger\u00e7ekle\u015febilir. S\u00fcre\u00e7 belki y\u00fczy\u0131llar s\u00fcrecek ancak nihayete erdi\u011finde, ortada sadece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip insanlar kalacak ve herkesin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip oldu\u011fu, ezen-ezilen ili\u015fkisine sahip olmayan bir yeni d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131z. Bu d\u00fcnya Marx’\u0131n kom\u00fcnal toplumu mudur? Emin de\u011filim, ancak bu yeni d\u00fczene kapitalizm demek de m\u00fcmk\u00fcn olmayacak.<\/p>\n\n\n\n Yoksa bu k\u0131\u015f?..<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Daha yeni yeni end\u00fcstri 4.0’\u0131 konu\u015fuyorduk nereden \u00e7\u0131kt\u0131 bu 5.0 dedi\u011finizi duyar gibiyim. Peki bir de so\u011fuk sava\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n o me\u015fhur korkutma slogan\u0131 21. y\u00fczy\u0131lda nereden kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131 diye mi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Teker teker anlataca\u011f\u0131m efendim, hi\u00e7 merak etmeyin. Gelin End\u00fcstri 1.0 ile ba\u015flayal\u0131m ve bu a\u015famalar\u0131 anlat\u0131rken her sanayi devriminin sosyal hayatta ne gibi devrimleri… <\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.emrecandurmaz.com\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/ccmi_story.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n